Tầm quan trọng của việc chuẩn hóa du lịch cộng đồng

Với Quyết định số 26/2026/QĐ-TTg, Chính phủ đã chính thức đưa dịch vụ du lịch cộng đồng vào danh mục đánh giá và phân hạng sản phẩm OCOP. Đây không chỉ là một danh hiệu, mà là một “bộ khung” quản lý chất lượng toàn diện, giúp chuyển đổi các mô hình du lịch từ tự phát sang chuyên nghiệp, bền vững.

Hiện nay, dù cả nước có hơn 600 mô hình du lịch nông thôn, nhưng tỷ lệ đạt chuẩn OCOP vẫn còn khiêm tốn. Việc áp dụng bộ tiêu chí OCOP buộc các địa phương phải rà soát lại toàn bộ chuỗi giá trị, từ hạ tầng, dịch vụ cho đến năng lực tiếp thị. Đây là bước đi chiến lược để biến tài nguyên bản địa thành sản phẩm du lịch có giá trị cao.

Phân tích bộ tiêu chí OCOP trong du lịch

Để đạt được chứng nhận OCOP, các điểm đến phải đáp ứng bộ tiêu chí khắt khe với thang điểm 100, tập trung vào ba trụ cột chính:

• Sản phẩm và sức mạnh cộng đồng (40 điểm): Đề cao sự tham gia của người dân, bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống và tính đặc trưng của địa phương.
• Khả năng tiếp thị (25 điểm): Đánh giá năng lực quảng bá, khả năng tiếp cận thị trường và xây dựng thương hiệu điểm đến.
• Chất lượng dịch vụ (35 điểm): Kiểm soát quy trình vận hành, an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường.

Điểm đáng chú ý là cơ chế thu hồi chứng nhận nếu không duy trì tiêu chuẩn. Điều này tạo ra áp lực tích cực, buộc các đơn vị quản lý phải liên tục cải tiến, tránh tình trạng “đánh trống bỏ dùi” sau khi đạt danh hiệu.

Xây dựng hệ sinh thái trải nghiệm bền vững

Để du lịch cộng đồng thực sự trở thành thỏi nam châm thu hút du khách, chỉ đạt chuẩn OCOP là chưa đủ. Các chuyên gia khuyến nghị cần chú trọng vào các yếu tố sau:

Kết nối chuỗi giá trị địa phương

Du khách ngày nay tìm kiếm những trải nghiệm mang đậm tính nguyên bản. Các điểm đến cần liên kết với các làng nghề, nông trại để tạo ra những “combo” trải nghiệm độc đáo. Việc đưa du khách vào quy trình sản xuất nông sản OCOP không chỉ tăng giá trị kinh tế mà còn tạo sự gắn kết cảm xúc sâu sắc.

Bản địa hóa và số hóa trải nghiệm

Việc “bản địa hóa” các hoạt động trong đời sống thường nhật thành sản phẩm du lịch là chìa khóa tạo nên sự khác biệt. Bên cạnh đó, trong kỷ nguyên số, các điểm đến cần tích hợp công nghệ như bản đồ số, hệ thống thuyết minh tự động và tận dụng mạng xã hội để kể câu chuyện văn hóa một cách chân thực nhất.

Quản trị dựa trên cộng đồng

Sự thành công bền vững của một điểm đến OCOP phụ thuộc vào sự đồng thuận của cộng đồng. Các mô hình hợp tác xã cần quản trị tốt về giá cả, vệ sinh môi trường và thái độ phục vụ. Một người dân làm du lịch chuyên nghiệp, mộc mạc chính là đại sứ thương hiệu hiệu quả nhất, góp phần giữ chân du khách và khẳng định vị thế của sản phẩm OCOP trên bản đồ du lịch quốc gia.