Di sản văn hóa ngành Than - Hơi thở từ lòng đất

Với hơn 10 năm gắn bó và tìm hiểu về vùng đất mỏ, tôi luôn tin rằng ngành Than không chỉ là xương sống kinh tế của Quảng Ninh mà còn là cái nôi nuôi dưỡng những giá trị văn hóa vô giá. Những di tích, tượng đài hay các nhà truyền thống không đơn thuần là gạch đá, đó là minh chứng sống động cho tinh thần 'Kỷ luật và Đồng tâm' đã thấm sâu vào máu thịt của biết bao thế hệ công nhân mỏ.

Hệ thống di sản đồ sộ của ngành Than

Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) hiện đang quản lý một hệ thống di sản văn hóa vật thể đáng kinh ngạc. Đây là kho tàng lịch sử hiếm có của một tập đoàn kinh tế nhà nước, bao gồm:

• 9 di tích lịch sử - văn hóa và 4 địa điểm lịch sử đặc biệt quan trọng.
• 8 tượng đài ghi dấu những cột mốc hào hùng.
• Hơn 80 nhà văn hóa, thư viện và hàng chục công trình thể thao phục vụ đời sống tinh thần công nhân.
• 26 nhà và phòng truyền thống lưu giữ tư liệu quý giá về lịch sử ngành.

Những địa danh như Ngã tư đường lên mỏ Đèo Nai, Cụm di tích Quốc gia Cầu Poóc tích số 1 hay địa điểm khai thác than đầu tiên tại Mạo Khê chính là những 'bảo tàng sống' mà bất cứ ai yêu mến văn hóa Quảng Ninh cũng nên một lần tìm hiểu.

Chiến lược bảo tồn bền vững đến năm 2045

Việc TKV ban hành đề án bảo tồn đến năm 2030, tầm nhìn 2045 là một bước đi mang tầm chiến lược. Không còn là sự bảo tồn nhỏ lẻ, rời rạc, giờ đây mọi thứ được quản lý theo quy trình khoa học. Cụ thể, các ưu tiên bao gồm:

• Số hóa di sản: Đưa toàn bộ hồ sơ lên hệ thống dữ liệu số, giúp việc tra cứu và quảng bá trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết.
• Tôn tạo bài bản: Tập trung nguồn lực tu bổ các di tích đang có dấu hiệu xuống cấp như trận địa pháo cao xạ hay hầm chỉ huy tại Cửa Ông.
• Kết nối cộng đồng: Lắp đặt biển chỉ dẫn, nội quy và hệ thống thông tin tuyên truyền thống nhất để người dân và du khách dễ dàng tiếp cận.

Lời khuyên từ người trong nghề

Nếu bạn là du khách muốn khám phá nét đặc trưng của vùng mỏ, tôi khuyên bạn nên kết hợp tham quan các di tích này với việc ghé thăm các nhà truyền thống tại Cẩm Phả hoặc Mông Dương. Đó là nơi bạn sẽ nghe được những câu chuyện 'người thật việc thật' về cuộc sống, sự hy sinh và những sáng tạo không ngừng nghỉ của người thợ mỏ.

Việc bảo tồn không chỉ để giữ gìn quá khứ, mà còn là để giáo dục thế hệ trẻ về lòng yêu nước. Khi những hiện vật được làm mới, những câu chuyện được kể lại một cách sinh động, đó chính là lúc văn hóa ngành Than tiếp tục tỏa sáng, hòa cùng dòng chảy phát triển của du lịch và văn hóa Quảng Ninh hiện đại.