Với hơn 10 năm gắn bó cùng mảnh đất Quảng Ninh, tôi luôn trăn trở về việc làm sao để du khách không chỉ đến Hạ Long để ngắm vịnh, mà còn phải dừng chân lâu hơn để chạm vào cái hồn cốt của đất và người nơi đây. Nhìn sang mô hình phát triển tại Hà Nội, chúng ta thấy rõ một bài học lớn: Du lịch làng nghề chính là chìa khóa vàng để “giữ chân” du khách.

Sức sống mới từ những giá trị cũ

Tại Hà Nội, các làng nghề như gốm Bát Tràng hay lụa Vạn Phúc không chỉ là nơi sản xuất, mà đã trở thành những điểm đến mang đậm hơi thở văn hóa. Du khách không chỉ mua sản phẩm, họ mua trải nghiệm văn hóa. Họ muốn tận tay nhào nặn một sản phẩm gốm, muốn nghe nghệ nhân kể về sự kiên trì qua từng đường kim mũi chỉ. Tại Quảng Ninh, chúng ta cũng có những nét tương đồng, từ nghề gốm sứ Đông Triều đến các làng nghề truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số tại Bình Liêu.

Chiến lược kết nối: Từ điểm đến đơn lẻ đến hành trình trải nghiệm

Một sai lầm phổ biến là biến làng nghề thành điểm đến “tĩnh”. Để thực sự thu hút, cần áp dụng các bước sau:

• Xây dựng câu chuyện điểm đến: Mỗi làng nghề phải có một “câu chuyện” riêng, gắn liền với lịch sử và đời sống cộng đồng.
• Kết nối chuỗi cung ứng: Các đơn vị lữ hành cần phối hợp với khách sạn, nhà hàng để tạo ra các tour trọn gói, đưa du khách từ trung tâm ra các vùng ven.
• Cải thiện hạ tầng: Không gian trải nghiệm, bãi đỗ xe và đặc biệt là hệ thống vệ sinh phải đạt chuẩn. Đây là điểm nghẽn mà nhiều làng nghề đang bỏ ngỏ.
• Tư duy làm du lịch: Người dân làng nghề cần chuyển mình từ người sản xuất thuần túy sang những “đại sứ du lịch”, sẵn sàng đón tiếp và chia sẻ.

Bài học cho du lịch Quảng Ninh

Quảng Ninh đang sở hữu lợi thế lớn về du lịch di sản, nhưng du lịch làng nghề vẫn còn là mảnh đất màu mỡ chưa được khai thác đúng tầm. Để nâng tầm, chúng ta cần:

• Đầu tư đồng bộ: Quy hoạch lại không gian trưng bày, khu vực thực hành nghề cho du khách.
• Ứng dụng sáng tạo: Như cách Hà Nội thực hiện “Làng nghề tái sinh”, chúng ta có thể đưa thiết kế đương đại vào sản phẩm truyền thống để thu hút khách trẻ.
• Liên kết vùng: Đừng để làng nghề đứng một mình. Hãy kết nối nó với ẩm thực đặc sản, di tích lịch sử và các không gian nghệ thuật địa phương.

Khi du khách được trực tiếp tham gia vào các công đoạn sản xuất, sợi dây cảm xúc giữa họ và vùng đất sẽ bền chặt hơn bao giờ hết. Đó không chỉ là bán hàng, đó là bán giá trị văn hóa – thứ tài sản vô giá giúp du lịch Quảng Ninh phát triển bền vững và sâu sắc hơn.