Quảng Ninh và lộ trình hiện thực hóa mục tiêu đô thị loại I

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang chuyển dịch mạnh mẽ hướng tới sự bền vững, Quảng Ninh nổi lên như một hình mẫu về sự năng động và đột phá. Ngày 18/5/2026, tại cuộc họp nghe báo cáo tiến độ thẩm định hồ sơ đề nghị công nhận tỉnh đạt tiêu chí đô thị loại I, đồng chí Bùi Văn Khắng, Chủ tịch UBND tỉnh, đã khẳng định đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, mang tính lịch sử đối với địa phương này.

Theo báo cáo từ Sở Xây dựng, dựa trên các tiêu chuẩn khắt khe của Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15, Quảng Ninh hiện đã cơ bản hoàn thành các chỉ số cần thiết. Việc đánh giá dựa trên 3 nhóm tiêu chí lớn: kinh tế - xã hội, mức độ đô thị hóa và chất lượng hạ tầng kỹ thuật. Kết quả này không chỉ là những con số trên giấy tờ mà là thành quả của một quá trình đầu tư bài bản, xuyên suốt nhiều nhiệm kỳ.

Lộ trình pháp lý đã được triển khai quyết liệt:

• Ngày 28/4/2026: HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết thông qua Đề án.
• Ngày 29/4/2026: UBND tỉnh chính thức có tờ trình gửi Bộ Xây dựng.
• Hiện tại: Đang phối hợp cùng Cục Phát triển đô thị để hoàn thiện các nội dung trình Hội đồng thẩm định liên ngành.

Ý nghĩa chiến lược: Không chỉ là danh xưng hành chính

Việc nâng cấp lên đô thị loại I không đơn thuần là sự thay đổi về mặt danh nghĩa hành chính. Đối với một tỉnh biên giới, biển đảo có vị trí địa chính trị quan trọng như Quảng Ninh, đây là chìa khóa mở ra 'dư địa thể chế' mới. Khi được công nhận, tỉnh sẽ có cơ chế quản lý linh hoạt hơn, khả năng tự chủ cao hơn trong việc điều phối nguồn lực và thu hút các dòng vốn đầu tư quốc tế.

Tầm nhìn của Quảng Ninh là xây dựng một thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2026 theo mô hình đô thị đa trung tâm. Đây là cấu trúc đô thị hiện đại, giúp giải quyết bài toán quá tải hạ tầng và ô nhiễm môi trường vốn thường gặp ở các đô thị đơn tâm. Không gian phát triển của Quảng Ninh sẽ là sự tích hợp hữu cơ giữa đất liền, biển đảo và biên giới, tạo nên một hệ sinh thái kinh tế đặc thù.

Động lực tăng trưởng mới từ kinh tế xanh và kinh tế di sản

Một trong những điểm nhấn trong hồ sơ lần này là việc xác định các động lực tăng trưởng mới. Quảng Ninh không còn dựa vào 'nâu' (khai thác khoáng sản) mà đang chuyển dịch mạnh mẽ sang 'xanh'.

• Kinh tế biển: Tận dụng lợi thế đường bờ biển dài để phát triển dịch vụ cảng biển và logistics đẳng cấp quốc tế.
• Kinh tế di sản: Khai thác giá trị Vịnh Hạ Long và các di tích lịch sử một cách bền vững, biến di sản thành tài sản sinh lời lâu dài.
• Kinh tế số và Công nghiệp văn hóa: Gắn liền với chuyển đổi số toàn diện, đưa công nghệ vào quản lý đô thị thông minh (Smart City).

Những thách thức và nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn nước rút

Dù đã đạt được nhiều kết quả khả quan, quá trình thẩm định vẫn đối mặt với những thách thức nhất định, đặc biệt là việc khớp nối giữa Quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh đến năm 2050 với các quy hoạch ngành quốc gia. Sự đồng bộ trong dữ liệu và tài liệu minh chứng là yếu tố sống còn để hồ sơ đạt được sự đồng thuận cao từ các Bộ, ngành Trung ương.

Chủ tịch UBND tỉnh Bùi Văn Khắng đã chỉ đạo rõ: Các sở, ngành phải rà soát kỹ từng tiêu chí nhỏ nhất. Không được phép có sự sai lệch giữa thực tế và hồ sơ. Đặc biệt, quá trình phát triển đô thị phải đi đôi với việc nâng cao chất lượng sống thực tế của người dân, đảm bảo sự đồng thuận và ủng hộ của cộng đồng.

Lời khuyên chuyên gia: Làm sao để đô thị loại I thực sự 'chất'?

Dưới góc nhìn của một nhà tư vấn phát triển đô thị, để Quảng Ninh thực sự xứng tầm đô thị loại I và tiến tới thành phố trực thuộc Trung ương, tỉnh cần lưu ý 3 trụ cột sau:

1. Hạ tầng kết nối: Không chỉ là đường cao tốc hay sân bay, mà là sự kết nối hạ tầng số. Một đô thị loại I phải là một đô thị thông minh, nơi mọi dịch vụ công đều có thể thực hiện trên không gian mạng.

2. Bảo tồn và Phát triển: Quảng Ninh sở hữu những giá trị thiên nhiên vô giá. Việc phát triển hạ tầng đô thị tuyệt đối không được xâm phạm hoặc làm suy thoái hệ sinh thái tự nhiên. Kinh tế xanh phải là 'sợi chỉ đỏ' xuyên suốt mọi dự án.

3. Thu hút nhân tài: Đô thị loại I cần những cư dân chất lượng cao. Tỉnh cần có những chính sách đãi ngộ, môi trường sống và làm việc thực sự hấp dẫn để thu hút chuyên gia, trí thức về định cư lâu dài.

Việc tập trung triển khai và bảo đảm chất lượng hồ sơ đề nghị công nhận Quảng Ninh đạt tiêu chí đô thị loại I là bước đi chiến lược, khẳng định tầm vóc và khát vọng vươn xa của vùng đất mỏ. Đây chính là tiền đề vững chắc để Quảng Ninh trở thành một cực tăng trưởng toàn diện của phía Bắc và cả nước.