Nếu có dịp ghé thăm vùng biển Vân Đồn, Quảng Ninh, du khách chắc chắn sẽ được nghe danh về một loại hải sản quý hiếm, từng được ví như "vàng ròng" của biển cả - đó chính là sá sùng. Trong số các cách chế biến cầu kỳ, món sá sùng nấu lá lốt vẫn giữ vững vị thế là món ăn thanh tao, giữ trọn vẹn nhất hương vị nguyên bản của biển khơi.

Sá sùng Vân Đồn - Tinh túy từ những bãi cát trắng

Sá sùng (tên khoa học là Sipunculus nudus) là loài động vật thuộc ngành giun đốt, chỉ sinh sống tại những bãi cát ven biển, nơi thủy triều lên xuống tạo ra những doi cát sạch. Tùy theo vùng miền, chúng còn được gọi bằng nhiều cái tên khác nhau như sâu đất, đồn đột, chặt khoai, giun biển hay địa sâm.

Tại Quảng Ninh, sá sùng có mặt ở nhiều nơi như Hải Hà, Cô Tô, Móng Cái... Tuy nhiên, giới sành ăn đều khẳng định rằng sá sùng Vân Đồn, đặc biệt là vùng đảo Minh Châu và Quan Lạn, là loại ngon nức tiếng nhất. Nhờ vào môi trường sống lý tưởng với những bãi triều cát trắng dày và sạch, sá sùng ở đây thường to, dày mình và có màu trắng hồng tự nhiên.

Người dân địa phương tại Vân Đồn thường gọi loài vật này với cái tên dân dã là "con mồi". Đây không chỉ là một nguyên liệu thực phẩm mà còn là một loại dược liệu quý, chứa nhiều axit amin và khoáng chất có lợi cho sức khỏe.

Nghề đào "mồi" - Sự kỳ công của ngư dân vùng đảo

Để có được những con sá sùng tươi ngon trên bàn tiệc là cả một hành trình gian nan của những thợ đào chuyên nghiệp. Sá sùng sống sâu dưới lớp cát trắng, việc bắt chúng đòi hỏi sự nhanh mắt, nhanh tay và một kỹ thuật điêu luyện. Điều thú vị là đa số những thợ đào "mồi" giỏi nhất tại Vân Đồn lại là phụ nữ.

Lịch trình đào sá sùng phụ thuộc hoàn toàn vào con nước. Thông thường, người dân chỉ có thể khai thác khoảng 12-14 ngày mỗi tháng khi thủy triều rút xuống sâu nhất. Dưới cái nắng hanh hay gió biển se lạnh, những người phụ nữ miệt mài trên bãi cát, chỉ cần nhìn thấy dấu vết nhỏ trên mặt cát là có thể xác định chính xác vị trí cư ngụ của sá sùng.

Bí quyết sơ chế sá sùng không bị sạn cát

Dù là món sá sùng nấu lá lốt hay bất kỳ món ăn nào khác, khâu quan trọng nhất quyết định chất lượng chính là sơ chế sá sùng. Vì đặc tính sống trong cát, nếu không biết cách làm sạch, món ăn sẽ bị sạn, làm mất đi trải nghiệm tuyệt vời của thực khách.

• Rửa sạch: Đầu tiên, cần rửa sá sùng tươi nhiều lần dưới vòi nước mạnh để loại bỏ lớp cát bám bên ngoài thân.
• Lộn ruột: Đây là bước khó nhất. Người thợ dùng một que nhỏ hoặc khéo léo dùng tay lộn ngược phần ruột bên trong ra ngoài.
• Loại bỏ gân máu: Phải bóc sạch phần ruột li ti và sợi gân máu màu đỏ chạy dọc thân. Đây chính là nơi chứa cát biển tích tụ.
• Làm sạch lại: Sau khi lộn, sá sùng được xát muối và rửa lại lần cuối cho đến khi thân mình trắng hồng, săn chắc.

Cách chế biến món sá sùng nấu lá lốt chuẩn vị

Món sá sùng nấu lá lốt không đòi hỏi quá nhiều gia vị phức tạp bởi bản thân sá sùng đã mang một vị ngọt thanh tự nhiên cực kỳ đậm đà, được ví như loại "mì chính thiên nhiên".

Nguyên liệu cần chuẩn bị:

• Sá sùng tươi đã sơ chế sạch.
• Lá lốt tươi (chọn lá bánh tẻ, không quá già cũng không quá non).
• Ớt tươi, gia vị cơ bản (hạt nêm, bột canh, tiêu).
• Gừng hoặc hành khô để khử mùi tanh.

Quy trình thực hiện:

1. Đun sôi nước dùng, có thể thêm một chút gừng đập dập để dậy mùi thơm. Nêm nếm gia vị vừa ăn.

2. Khi nước sôi bùng lên, thả sá sùng vào nồi. Lưu ý không nên nấu quá lâu, chỉ cần khoảng 3 - 5 phút là sá sùng chín tới, giữ được độ giòn sần sật đặc trưng.

3. Cuối cùng, tắt bếp và cho lá lốt thái nhỏ vào. Thêm vài lát ớt tươi để tạo vị cay nồng nhẹ và làm nổi bật màu sắc trắng hồng của sá sùng trên nền xanh của lá lốt.

Hương vị gây thương nhớ của món canh thượng hạng

Trong tiết trời se lạnh của mùa thu hay mùa đông, thưởng thức một bát canh sá sùng nấu lá lốt nóng hổi là một trải nghiệm ẩm thực khó quên. Vị ngọt lịm của nước dùng quyện cùng hương thơm nồng nàn của lá lốt tạo nên một sự kết hợp hoàn hảo.

Khi nhai, miếng sá sùng giòn sần sật, càng nhai càng thấy ngọt, vị ngọt thanh tao không hề giống với bất kỳ loại hải sản nào khác. Đây không chỉ là món khai vị tuyệt vời mà còn là bài thuốc bồi bổ sức khỏe, giúp ấm bụng và tăng cường thể lực.

Lời khuyên từ chuyên gia ẩm thực

Nếu bạn muốn thưởng thức món đặc sản Quảng Ninh này đúng chuẩn, hãy ưu tiên lựa chọn những nhà hàng uy tín tại Vân Đồn hoặc các khu chợ hải sản lớn. Khi mua sá sùng tươi, nên chọn những con mình dày, màu sắc tươi sáng, không có mùi lạ.

Sá sùng nấu lá lốt chính là minh chứng cho triết lý ẩm thực tinh tế của người dân vùng biển: Đôi khi sự đơn giản trong chế biến lại là cách tốt nhất để tôn vinh những giá trị quý giá nhất của thiên nhiên. Nếu có cơ hội, đừng bỏ lỡ món ăn "đắt xắt ra miếng" này để cảm nhận trọn vẹn phong vị của biển đảo quê hương.