Sá sùng - Tinh hoa từ những bãi bồi Vân Đồn

Nếu ai từng đặt chân đến du lịch Quảng Ninh, đặc biệt là vùng biển đảo Vân Đồn, chắc hẳn đã từng nghe danh "địa sâm" hay sá sùng - loài hải sản được ví như báu vật trời ban. Với hơn 10 năm gắn bó với ẩm thực vùng mỏ, tôi khẳng định rằng không nơi nào có chất lượng sá sùng thơm ngon, ngọt đậm đà như ở Quan Lạn và Minh Châu.

Sá sùng, hay còn được người dân địa phương gọi chệch từ "sa trùng" (sâu cát), không chỉ là một món ăn mà còn là biểu tượng văn hóa của ngư dân vùng biển đảo. Đây là loài hải sản có giá trị dinh dưỡng cực cao, thường được dùng như một loại gia vị tự nhiên "thượng hạng" để tạo nên vị ngọt thanh cho nước dùng phở truyền thống.

Nghề đào sá sùng: Sự kiên nhẫn của người dân miền biển

Để bắt được những con sá sùng tươi ngon, người dân phải có kỹ năng điêu luyện và sự kiên nhẫn tuyệt đối. Khi thủy triều rút, những bãi bồi ven biển lộ ra, đó là lúc "thợ săn" sá sùng bắt đầu công việc:

• Công cụ chuyên dụng: Một chiếc mai dài, lưỡi bằng và sáng loáng là vật bất ly thân.
• Kỹ năng quan sát: Người thợ phải tinh mắt nhận diện miệng lỗ sá sùng – thường nhẵn, trơn và có viền cát hình bông hoa nhỏ trên mặt bãi.
• Kỹ thuật khai thác: Chỉ cần cắm mạnh mai xuống đúng vị trí, dùng lực chân hỗ trợ để hất cát lên. Khi thấy sá sùng lộ diện, phải nhanh tay chộp lấy vì loài này cực kỳ tinh ranh, chỉ cần chậm một nhịp là chúng đã lặn sâu xuống cát.

Mỗi buổi đi đào kéo dài từ 4-5 giờ đồng hồ, tùy thuộc vào con nước. Đây là công việc vất vả, đòi hỏi sức khỏe và sự am hiểu về địa hình bãi bồi.

Quy trình chế biến: Từ bùn cát đến đặc sản nghìn đô

Để sá sùng trở thành món quà quý giá, quy trình chế biến tại các cơ sở ở Quan Lạn và Minh Châu rất khắt khe:

• Sơ chế: Sá sùng tươi sau khi thu mua được rửa sạch bùn cát, lộn trái ruột.
• Sấy khô: Đây là công đoạn quan trọng nhất. Sá sùng được sấy khô để bảo quản lâu dài mà vẫn giữ trọn vẹn hương vị.
• Phân loại: Các cơ sở sẽ phân loại theo kích cỡ. Sá sùng loại 1 thường có thân dày, màu sáng, khi nướng lên có mùi thơm đặc trưng rất khó lẫn.

Hiện nay, giá sá sùng khô dao động từ 5-6 triệu đồng/kg tùy loại. Dù mức giá khá cao, nhưng đây vẫn là món quà biếu đẳng cấp, thể hiện sự sang trọng và lòng hiếu khách của người dân Quảng Ninh.

Lưu ý cho du khách khi thưởng thức

Nếu bạn muốn mua sá sùng làm quà khi đi du lịch Vân Đồn, hãy bỏ túi vài kinh nghiệm sau:

• Cách chọn hàng chuẩn: Nên chọn những con sá sùng có mình dày, khô giòn, không bị ẩm mốc. Màu sắc phải tươi sáng, không bị xỉn màu.
• Thời điểm mua: Mua trực tiếp tại các cơ sở uy tín ở xã Quan Lạn hoặc Minh Châu để đảm bảo nguồn gốc, tránh hàng giả từ các vùng biển khác với chất lượng thấp hơn.
• Cách chế biến tại gia: Sá sùng khô ngon nhất là khi nướng trên cồn, ăn kèm tương ớt hoặc dùng để nấu nước dùng phở, canh hải sản. Chỉ cần vài con nhỏ là nồi nước dùng đã ngọt thanh tự nhiên mà không cần bột ngọt.

Việc bảo tồn nguồn lợi hải sản quý này đang được chính quyền huyện Vân Đồn chú trọng. Nhờ đó, sá sùng vẫn mãi là niềm tự hào của ẩm thực vùng biển Quảng Ninh, góp phần thúc đẩy kinh tế và quảng bá hình ảnh du lịch địa phương đến bạn bè bốn phương.